تأملي‌ بر سياست خارجي دولت نهم

            مجيد مختاري

     فرا رسيدن سوم تيرماه فرصتي است تا عملكرد دولت فعلي را طي سه سال گذشته در حوزه هاي مختلف مورد ارزيابي قراردهيم . در بعد سياست خارجي اين دولت مورد هجمه هاي مختلفي از سوي مخالفان و برخي منتقدان قرارگرفته مبني براينكه رويكردها و مواضع جنجال‌برانگيز آن موقعيت جمهوري اسلامي را در عرصه جهاني به‌خطر انداخته است و بعضاً به صدور قطعنامه هاي ضد ايراني1696 ، 1737 و1747شوراي امنيت دراين‌ رابطه اشاره مي شود كه ‌به تشديد ‌برخي تحريمهاي جمهوري اسلامي درسطح جهاني منجرشده است.درمقابل مقامات دولتي تاكيد دارند كه دستگاه ديپلماسي طي اين سالها ايران را از موضع انفعالي خارج  و در جايگاهي تهاجمي قرار داده وبيش از هر مقطع ديگري بر اعتبار ايرانيان افزوده است.* اما قبل از قضاوت درخصوص عملكرد دستگاه سياست خارجي و ديپلماسي جمهوري اسلامي در مقطع مورد بحث شايسته است دومقدمه ذيل مورد توجه قرار گيرد.

1. ثبات اصول و آرمانهاي نظام در عرصه سياست خارجي؛

   درجمهوري اسلامي ايران مانندهرنظام معتبر ديگري مجموعه اي ازاصول،اهداف و آرمانهاي مدون وجود دارد كه با تغيير دولتها دستخوش دگرگوني نمي شوند وبرعمده‌آنها در قانون اساسي كشور تصريح شده است ، ازجمله مي‌توان به استكبارستيزي و قاعده نفي سبيل در مقابل بيگانگان، حمايت ازمستضعفان جهان و نهضتهاي آزاديبخش و تلاش در راستاي وحدت جهان اسلام اشاره كرد چنانكه در اصل يازدهم قانون اساسي  آمده است: «به حكم آيه كريمه إن هذه أمتـّكم أمّة واحدة وأنا ربّكم فآعبدون (انبياء – 92)همه مسلمانان يك امت‌اند و دولت جمهوري اسلامي ايران موظّف است سياست كلّي خود را بر پايه  ائتلاف و اتّحاد ملل اسلامي قرار دهد و كوشش پيگير به عمل آوردتا وحدت سياسي، اقتصادي و فرهنگي جهان اسلام را تحقق بخشد.»

ملاحظه مي كنيم كه همه رؤساي جمهور و دولتهاي جمهوري اسلامي كه در مراحل مختلف بر تعهد خود به نظام و قانون اساسي سوگندياد مي كنند مي بايست از اين اصول تبعيت نمايند و در صورت انحراف ،حسب تشخيص نمايندگان ملت و ولايت فقيه با رأي به عدم كفايت آنها مسئوليت خودرا ترك کنند.

2. تغيير روشها حسب تحولات داخلي و بين ا لمللي؛

   طي حدود سه دهه‌اي كه ازوقوع انقلاب‌اسلامي در ايران مي گذرد سياست خارجي كشور با نوسانات مهمي همراه بوده است بگونه‌اي كه برخي از كارشناسان روابط بين الملل باتوجه به نظريات موجود در اين حوزه معتقدند رويكرد غالب سياست خارجي ايران در دهه نخست-پس از دولت موقت- نوعي آرمانگرايي(Idealism) بسط‌محور بوده كه بر اساس آن مسئولان نظام با تصريح ديدگاههاي خود در خصوص بطلان مناسبات حاكم بر نظام بين الملل و لزوم سرنگوني حكومتهاي استبدادي و استعماري با روشهاي سخت افزاري درصدد ايجاد دگرگوني در روابط موجود بر آمده‌اند، اما با پايان جنگ تحميلي و فروپاشي نظام دوقطبي در جهان طي دهه دوم ‌وتاحدودي دهه سوم انقلاب دولتمردان جديد ايران با نوعي مصلحت سنجي به سطحي از واقع‌گرايي(Realism )حفظ محور گرايش يافتند و کوشيدند با به رسميت شناختن نهادها و سازمانهاي بين المللي با کاستن‌ازتنشهاي بيروني بيشتر بررشد و توسعه دروني متمرکز شوند ، حتي ايده"گفت‌وگوي‌تمدنها" که در مقابل نظريه "برخورد تمدنها"ي(Clash of Civilizations) هانتينگتون از سوي رئيس جمهور در دولت هفتم مطرح شد در اين چارچوب ارزيابي مي شود.

   اما قدرتهاي استکباري که مباني ديني و عدالت محور نظام جمهوري اسلامي و آرمانهاي جهاني آنرا در تضاد با مقاصد سلطه‌جويانه خود براي حکومت بر جهان ارزيابي مي کردند از پيشرفتهاي داخلي ايران بويژه در عرصه‌هايي چون فن‌آوري هسته‌اي احساس خطر کرده و با وجود تلاش دولت ‌وقت‌ براي نشان‌دادن حسن نيت و حتي تعليق فعاليتهاي مربوط به توليد سوخت هسته‌اي _ باوجود مخالفت بسياري ازکارشناسان کشور_ مدام برمطالبات استعماري‌ خودمي‌افزودند بگونه‌ايکه ملت‌ايران‌ از روند موجود آزرده شد و بي ترديد رأي او به گردش نخبگان در دوره‌نهم‌ انتخابات رياست‌جمهوري تا حد زيادي متأثر از رويه پيشين درحوزه مناسبات بين المللي سياستمداران بود.

   در دولت نهم دستگاه ديپلماسي باوجود انتقادات ديرينه‌اي که‌درخصوص نحوه شناسايي و انتصاب ديپلماتها و ضعف عملکرد آنها در نمايندگيهاي خارج از کشور وجود داشته  تاکنون تحول و تحرک چنداني نداشته است لکن ابتکار عملهاي شخص رئيس جمهور و برخي نزديکان وي از جمله درموضوع‌ نامه‌ به سران‌غرب وپاپ، پرسش در مورد هولوکاست،گفت‌وگوي مستقيم با دانشجويان واقشارمختلف مردم درکشورهاي غربي‌و گسترش مناسبات با کشورهاي عضو جبهه ضد استکباري همچون ونزوئلا، بوليوي ونيکاراگوئه از اقدامات معتنابه اين دولت در عرصه سياست خارجي بوده است.  مذاکرات ايران و آمريکا در بغداد نيز از تابوشکني هاي دولت نهم در اين زمينه است که متأسفانه با وجود هزينه بالاي آن براي نظام دستاورد شاياني نداشته‌است.

   نهايت اينکه فشارهاي وارد بر جمهوري اسلامي بيش از‌آنکه ناشي از سياستهاي ماجراجويانه دولت در مناسبات خارجي باشد متأثر از رويکردهاي سلطه جويانه قدرتهاي جهاني‌است که نظام وبويژه ملت ايران حاضر به تسليم شدن در مقابل خواسته‌هاي نامشروع آنها نيست ، با اين حال دولتمردان کشور لازم است بادرک پيچيدگيها و حساسيتهاي سياست خارجي در موضعگيري‌هاي خود از شعارهاي پرهزينه و کم اثرحتي‌المقدور پرهيز‌نموده و بيش از"سخن" براي پيشبرد اهداف عالي نظام از طريق بسيج منابع و استعدادهاي داخلي و خارجي"عمل"‌نمايند. براي مثال درست است که"مديريت جهان" دربلند مدت از اهداف نظام اسلامي است اما تا نزديک شدن به‌‌آن مقطع مي بايست الگوي مناسب و قابل دفاعي از مديريت بهينه در داخل کشور به جهانيان ارائه دهيم و در اولويت بندي راهبردها و برنامه ريزي در عرصه سياست خارجي اين مهم را بيش از پيش مورد توجه قرار دهيم.  

*مستندات نظرات مدافعان و مخالفان در دفتر خبرگزاري موجود است.

به چه كسي رأي بدهيم؟   

«و به ياد آوريد هنگامى را كه شما در زمين گروهى اندك و مستضعف بوديد مى ترسيديد مردم شما را بربايند پس [خدا] به شما پناه داد و شما را به يارى خود نيرومند گردانيد و از چيزهاى پاك به شما روزى داد باشد كه سپاسگزارى كنيد * اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد به خدا و پيامبر او خيانت مكنيدو[نيز] در امانتهاى خود خيانت نورزيد درحاليكه خود مى‏دانيد » (سوره‌ انفال -آيات 26و27)
كمتر از پنج‌روزتا برگزاري انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراي اسلامي و انتخابات ميان دوره اي  مجلس خبرگان باقي مانده است و با آغاز مهلت قانوني تبليغات نامزدها ، شور و نشاط خاصي براي معرفي افراد اصلح در سراسر كشور ايجاد شده است . رهبر معظم انقلاب كه همواره در مقاطع حساس  رهنمودهاي ارزشمندي را به ملت  ايران ارائه مي كنند در سخنان  اخيرشان كه در جمع مردم  آذربايجان (به مناسبت 29 بهمن سالروز قيام تبريز)ايراد شد ضمن تاكيد بر اهميت حضور آحاد مردم در پاي صندوقهاي رأي در قسمتي از بيانات خود فرمودند « به كى‏ رأى بدهند؟ شاخص اين است كه شعارهاى انقلاب بايستى به وسيله‏ مسئولين و منتخبين ما روز به روز زنده‏تر شود،اين شاخص است. ربطى به جناح‏بنديها ندارد، ربطى به اسمها ندارد. علاج دردهاى اين ملت و وسيله‏ رسيدن به آرمانهاى اين ملت، شعارهاى انقلاب است» ايشان همچنين عمل به شعارهاي انقلاب را مورد تاكيد مجدد قرار دادند . شعارهاي انقلاب براي مردم ما ناآشنا نمي باشند با اين حال در اين مجال كوتاه مروري مي كنيم بر سه شعار محوري كه در سالهاي انقلاب  در رأس مطالبات ملت بزرگ ايران قرار داشته اند؛
1.استقلال؛ بي ترديد يكي از عوامل مهم شكست مجلس ششم و ادبار مردم به جريان غالب اين دوره در انتخابات دوره هفتم عملكرد ضعيف آن در پرونده هسته اي ومؤافقت با تعليق فعاليتهاي هسته‌اي  و اجراي پروتكل الحاقي معاهده NPTتحت  فشارهاي بين المللي بود چه اينكه ايرانيان كه طعم تلخ سيطره بيگانگان بر نظام تصميم گيري  كشور را طي دوران ستمشاهي چشيده و براي حفظ استقلال 8 سال مجاهدت نموده و با نثار خون خود از آن دفاع كرده اند به هيچ وجه حاضر نيستند  خدشه اي به اين موهبت بزرگ الهي وارد شود ،چنانكه نمايندگان ملت در مجلس‌هفتم قاطعانه در مقابل زياده خواهي هاي غرب مقاومت كردند،نامزدها و نمايندگان مجلس هشتم نيز لازم است با درك صحيح  حساسيت اين اصل از هرگونه حمايت و نزديكي به بيگانگان پرهيز نمايند.
2.آزادي؛ از اصول مهم و بنيادين قانون اساسي كه برگرفته از مباني دين مبين اسلام است «آزادي» است كه به حق بايد گفت با وجود برخي افراط و تفريط ها و مشكلات مجلس ششم عملكرد مثبتي در دفاع ازاين اصل مهم دركارنامه خود دارد .تعدي به حريم خصوصي افراد، سركوب منتقدان و حتي مخالفان ماداميكه به خشونت متوسل نشده اند به هيچ روي با سيره نبوي و الگوي حكومت علوي سازگار نيست و نمايندگان مي بايست با تمام وجود از ‌اين حق محوري مردم  در حوزه هاي مختلف دفاع كنند.
4.جمهوري اسلامي ؛ مراد از اين شعار كه با هدايت بنيانگذار كبير نظام مطرح شده است در واقع حاكميت مردم بر مردم براساس مباني اسلامي است و همين مباني آنرا از  ليبرال  دموكراسي‌غرب متمايزمي سازد .در جمهوري اسلامي بنا براين است كه  فرصتهاي برابر براي رشد و تعالي همه افراد فراهم شود و آحاد ملت  به تناسب استعدادها و توانمنديهايشان در اداره امور كشور براي ارتقاي مادي و معنوي امت مشاركت داشته باشند با اين حال بايد اذعان نمود كه ما با تحقق كامل چنين نظامي  فاصله اي چشمگير داريم و از وظايف مهم نمايندگان مجلس هشتم تلاش در راستاي عينيت يافتن اصل عدالت است كه ستون محوري نظام جمهوري اسلامي است .
 

                                           وظيفه ناتمام 

«إن الله يأمركم ان تودوا الامانات الى أهلها و اذا حكمتم بين الناس ان تحكموا بالعدل ان الله نعما يعظكم به ان الله كان سميعا بصيرا.» ( نساء، 58)

  كمترازدوهفته تا انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراي اسلامي باقي مانده و ارزيابي عملكرد مجالس گذشته و ترسيم چشم انداز مجلس جديد بيش از پيش مورد توجه رسانه ها و كارشناسان مسائل سياسي كشور قرار گرفته است ، با اين حال از برخي وظايف بر زمين مانده مجلس كه انتظار مي رود  نمايندگان آتي با جديت بيشتري آنها را دنبال نمايند كمتر سخني به ميان مي آيد.

   در اين ميان مسأله  وزارت نفت و در آمد كشور از محل فروش نفت از اهميت ويژه‌اي برخوردار است ؛ درحاليكه حسب  ارزيابي كارشناسان در آمد نفتي جمهوري اسلامي تنها در سال 86 به حدود 70 ميليارد دلار يعني بيش از دو برابر بودجه پيش بيني شده مي رسد ، برغم تاكيد قانون اساسي مبني بر لزوم واريز در آمدهاي نفتي به خزانه‌و الزام برنامه‌چهارم توسعه كشور در خصوص تدوين  اساسنامه شركت  ملي نفت ، با وجود هزينه هاي سرسام آور وزارت نفت براي تحقيقات نه چندان ضروري تاكنون چنين اساسنامه ‌اي به مجلس ارائه نشده و با مسامحه دولتها نظارت نمايندگان ملت بردرآمدهاي نفتي و تبيين راهكارهاي مدون جهت بهره‌برداري بهينه از آنها از ساز وكار مشخص ومناسبي‌برخوردار نمي باشد. موضوعيكه مجلس‌هشتم مي‌بايست با جديت آنرا دنبال نمايد.

اساساً در كنار تدوين قوانين مسأله نظارت براجراي قوانين وشناسايي ومعرفي متخلفين‌به مراجع ذيربط از وظايف بنيادين قوه مقننه  است كه متأسفانه حتي مجلس هفتم با وجود راه اندازي نهضت تحقيق و تفحص‌درابتداي‌كار خود (درمورد پرونده‌هاي دانشگاه‌آزاد، قوه‌قضائيه،صداوسيماو...)هيچگاه نتوانست چنانكه انتظار مي رفت اين مهم را به سرانجام رساند .

  تأسيس مركز پژوهشهابه‌منظورمطالعه و ارزيابي طرحها و لوايح توسط كارشناسان و تقويت جنبه علمي مصوبات با وجود كاستيهايي كه تاكنون وجود داشته از اقدامات بسيار ارزشمندي بود كه مجلس چهارم بدان مبادرت ورزيد ومي بايست به عنوان بازوي كارشناسي مجلس درآينده بيش ازپيش تقويت شود .اما در كنار آن ايجاد سازو كاري جديد و يا اصلاح ساختار و تقويت ديوان محاسبات بعنوان بازوي نظارتي مجلس از اهميتي مضاعف برخوردار است كه انتظارمي رود مجلس هشتم بدان اهتمام نمايدو اين موضوع محقق نمي شود مگر اينكه ملت با حضورآگاهانه خود در انتخابات نمايندگاني متعهد وكارآمد تراز گذشته را راهي« بهارستان» نمايند تا ضمن مهار تهديدهاي خارجي از فرصتهاي موجود به نحو احسن استفاده نمايند.

      تبليغات به جاي كارآمدي       

           «قُل كُلٌ يَعْمَل عَلي‌ شاكِلَتِه فَرَبّكُم  أَعْلَمُ بِمَن هُوأَهْدَي ‌سَبِيلاً» (أسراء-84)

   در ايران اسلامي ما همچون بسياري از كشورهاي توسعه نيافته با نزديك شدن به ايام انتخابات كثيري از  احزاب و گروههاي سياسي شكل مي گيرند و با تبليغات گسترده سعي در كسب كرسيهاي قدرت مي كنند،  پس ‌از انتخابات نيز اعضا مشغول امور پراكنده خود مي شوند و چنانچه عمري باقي بماند در انتخابات بعدي همان افراد با تركيب  و عنواني  متفاوت باز گرد هم مي آيند و هم انديشي مي كنند كه حال چه بايد گفت تا مردم بپسندند و رأي دهند و...

حال‌آنكه دربلاد‌ راقيه ‌احزاب‌وتشكلهاي‌سياسي‌،كه‌معمولاً با حق عضويت اعضاء و حمايت‌قانونمند حكومت- معمولاً به تناسب ميزان هواداران ازميان مردم كه با مكانيسمهاي تعريف‌شده اي ازجمله در جريان هر دوره از انتخابات اين ميزان تعيين مي شود- و نه با سوء استفاده ازاموال عمومي ، فعاليت مي كنند از كار ويژه‌هاي خاص و متنوعي در راستاي اعتلاي نظام سياسي كشور و ارائه خدمات مطلوب تر‌به‌جامعه برخوردارند.

   در اين ميان تشكيل كارگروهها و كميته هاي تخصصي براي شناسايي مسائل و مشكلات جامعه، نظارت و ارزيابي عملكرد‌بخشهاي مختلف دولت و كميسيونها و نمايندگان مجالس و ارائه گزارشهاي كارشناسانه دوره اي با عنوان آن حزب يا گروه به همراه ارائه راهكارها از اهميت خاصي برخوردار است .

  در آستانه هر دوره از انتخابات نيز همين احزاب و گروهها مي بايست نتايج مطالعات و اقدامات خودرا به مردم ارائه نموده و چشم انداز مطلوب آينده (به تناسب محدوده زماني كه براي آن رقابت مي كنند) و راهكارهاي مورد نظرشان را براي حل مشكلات موجود و رسيدن به وضعيت مطلوب به مردم عرضه مي كنند و نهايت اينكه اشخاص و چهره هاي مورد نظرشان رابراي تصدي مسئوليتها درحوزه هاي مختلف به مردم معرفي كرده و براي آنها در كنار برنامه ها تبليغ مي كنند . البته ايرادات جدي نيز به رويه هاي موجود وارد است كه از جمله آنها عدم رعايت اخلاق و بعضاً تخريب نامزد‌هاي‌رقيب ويا سوء استفاده ازگرايشات سطحي توده هاي مردم مي باشد (همچون‌سوء استفاده از چهره‌هاي هنري و ورزشي) كه طبعاً در يك نظام اسلامي بايد از آنها پرهيزشود.

   مهمتر از همه اينكه احزاب با شناسايي و تربيت نيروهاي مستعد براي نظام رسمي كشور كادر سازي مي‌كنند و مي توانند افراد فرهيخنه و كارآزموده را براي نمايندگي مجلس ويا پستهاي عمده دولتي درمواقع لازم معرفي كنند . مع‌الوصف متأسفانه دركشورما كمتر شاهد دغدغه هاي سياسيون براي پرداختن به اين نيازهاي اساسي جامعه هستيم و عمدتاٌ كسب قدرت مطمح نظر است هرچند اين مسأله را نمي توان براي تمام اشخاص و گروههاي سياسي تعميم داد . تشريح اين مسأله و ارائه راهكارها مجالي مبسوط مي طلبد كه از عهده اين نوشتار خارج است.

                   «يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ...» (حجرات‌-۱۲)

«اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد از بسيارى از گمانها بپرهيزيد كه پاره‏اى از گمانها گناه است و جاسوسى مكنيد و بعضى از شما غيبت بعضى نكند ... »

    بي ترديديكي ازاركان اصلي انقلاب شكوهمند اسلامي كه اين روزها سالگشت پيروزي آنرا گرامي مي داريم اصل بنيادين آزادي است كه ازمنظر اسلامي به منزله رهايي از قيد بندگي غير خدا  مي باشد و براي محدوديتهاي الهي نيز  مباني روشني در منابع اصيل ديني تبيين شده كه كمتر امكان سوء استفاده از آن وجود دارد چنانچه تعدي جريان موسوم به اصلاح طلبي از اين حدود در جريانات پس از دوم خرداد از چشم نخبگان وآحاد جامعه پوشيده نماند.

  از مهمترين دغدغه هاي ملت ما پيش از انقلاب ، غلبه نظام استبدادي در كشور بود و مجلس ما بيش از آنكه محملي براي حضور نخبگان جامعه و نظارت فعال آنها بر عملكرد دولت و به نقد كشيدن و اعتراض به خطاهاي اجرايي باشد به مكاني براي چاپلوسان منسوب رژيم تبديل شده بود كه عمده وقت گرانبهاي مجلس را صرف خود شيريني و تملق گويي درباره شاه و مقامات دربار مي كردند و بديهي است كه با اين شيوه مشكلات عديده كشور اعم از مسائل  اقتصادي ، فرهنگي و.. با شيوه هاي مسالمت آميزحل نمي شد ونهايتاً شد آنچه بايد مي شد .

اما پس از انقلاب بنيانگذار كبير نظام به كرات شهيد بزرگوار مدرس را به عنوان الگويي براي نمايندگان مطرح ساختندكه بيش وپيش ازهرچيزبه‌منافع ملت بر اساس اصول اسلامي توجه مي كرد و از هيچ مقام حكومتي ترس به خود راه نمي داد و نهايتاٌ نيز عمر گرانمايه خود را با شهادت در راه آرمانهايش به‌پايان رساند‌ودر تاريخ جاودانه ماند. مع الوصف نگاهي گذرا به كارنامه نمايندگان مجلس شوراي ملي و مجلس شوراي اسلامي پس از انقلاب حاكي از آن است كه در مقام عمل فاصله زيادي ميان بسياري از آنها با الگوي مطلوب نظام اسلامي بوده است و متأسفانه گاهي مطامع شخصي و بعضاً گروهي ونه بررسي و ارائه راهكار براي حل مشكلات جامعه وقت عمده اي ازفرصت گرانبهاي  مجلس را مصروف خود ساخته است.

آنچه نگارنده را به نگارش اين يادداشت واداشت برخي تنگ نظريها در جريان بررسي صلاحيت نامزدهاي انتخاباتي مجلس هشتم در هيأتهاي اجرايي بوده است كه حتي واكنش برخي بزرگان عالي رتبه همچون آيت الله مكارم شيرازي و نزديكان امام(ره) و شهيد مطهري‌را نيز برانگيخت بويژه اينكه‌نوع دلايلي كه‌درمورد برخي ردصلاحيتها ارائه شده اين شائبه راپديد مي آورد كه خداي ناخواسته برخي از عوامل نفوذي خصم با هدف دشمن سازي براي ولايت فقيه به اينگونه اقدامات مبادرت مي ورزند چه اينكه با استناد به برخي موهومات ذهني و انتقادات طبيعي كه با سلايقي خاص همخواني ندارد نمي توان افرادي را كه خود التزامشان را به مباني   نظام اسلامي تصريح مي كنند با بهانه هاي واهي رد صلاحيت كرد هرچند به نظر مي رسد بيش از آنكه تعمدي دركار باشد كم تجربگي و سادگي برخي دست اندركاران باعث رويدادهايي شده كه در شأن نظام مردم سالاري ديني در جمهوري اسلامي نيست و انتظار مي رود هيأت هاي نظارت شوراي محترم نگهبان كه از سابقه و درايت بيشتري در اين امور برخوردارند نسبت به رفع برخي نواقص  اقدام نمايند. بديهي است كه نبايد زحمات ارزشمند غالب اعضاي هيأتهاي اجرايي را در اين ميان ناديده گرفت.

تغيير تاكتيك يا استراتژي

   فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَن يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ ﴿محمد-35﴾

پس سستى نورزيد و [كافران را] به آشتى مخوانيد كه شما برتريد و خدا با شماست و از [ارزش] كارهايتان هرگز نخواهد كاست (35)  

      ايام خجسته دهه‌فجر فرصت مناسبي است تا انديشمندان ، اصحاب رسانه ها و دلسوزان نظام اسلامي‌مروري داشته باشتد براهداف‌وآرماهاي اتقلاب اسلامي، مسيري‌كه در‌راستاي پيگيري اين اهداف طي شده و موانع و معضلات موجود در اين عرصه و به همين بهانه‌ ما نيز لازم دانستيم نكاتي را در اين مجال كوتاه متذكر شويم .

   تحولاتي‌كه‌طي‌سالهاي‌اخيردرسياستهاي جمهوري‌اسلامي‌پديد‌آمده است‌باعث‌شده‌تاعده‌اي بويژه در‌رسانه‌هاي‌بيگانه ازپايان انقلاب‌وباقي‌ماندن پوسته اي ظاهري سخن‌ بگويند چنانكه حركت جمهوري ‌اسلامي در مسير خصوصي سازي باعنوان سياستهاي كلي اصل 44 يا برقراري روابط دوستانه‌ با مصر و كشورهاي حاشيه خليج فارس و مذاكرات ايران و آمريكا در بغداد رانشانه اي از اين تحول ارزيابي  مي كنند.

   اما آنچه براي اين جماعت قابل درك و پذيرش نيست تفاوتي است كه ميان آرمان و راهبردهاي جمهوري اسلامي و روشها و سياستهاي اجرايي نظام وجود دارد، بي ترديد اهداف عالي انقلاب اسلامي كه در قانون اساسي و صحيفه نور تصريح شده اند و همواره مورد تاكيد رهبر معظم انقلاب اسلامي قرار مي‌گيرد از اصول تعيير ناپذير نظام هستند كه مي بايست در سند چشم انداز، برنامه هاي  توسعه و بودجه هاي ساليانه مورد توجه ويژه مسئولان مربوطه ، رسانه‌ها و آحاد جامعه  قرار گيرد.‌مع‌الوصف‌پيشبرد‌اين‌آرمانها درهرمقطعي مستلزم شناسايي دقيق شرايط داخلي و بين المللي در حوزه هالي مختلف سياسي، اقتصادي ، فرهنگي و اجتماعي مي باشد وتصميم گيري در خصوص  روشهاي دستيابي به آرمانها بالتبع‌متأثر ازاين شرايط است.ونهادهاي‌تصميم‌گيرنده‌كه متولي تشخيص اين شرايط و تصميم‌گيري در خصوص تاكتيكهاي نظام مي باشند نيز كاملاً در قانون اساسي مشخص شده است چنانكه  مرجع‌نهايي تشخيص مصلحت نظام‌مقام رهبري است و مجمع تشخيص مصلحت بعنوان  ابزاري در اختيار ايشان مي باشد.

در اين مبان نخبگان غير حكومتي لازم است بويژه از طريق رسانه ها با ارائه راهكارهاي مناسب ارزيابي خودراازروندپيشبردآرمانهاي‌نظام‌وانحرافات احنمالي به مسئولان تذكر دهند و با بهره مندي از فرصت آزادي‌كه از اولين و اساسي ترين دستاوردهاي انقلاب اسلامي براي ملت بزرگ ايران بوده است همزمان با جهت دهي به سياستها و تصميمات حكومتي نسبت به تنوير افكار عمومي و معرفي متخلفان در عرصه هاي مختلف‌فرهنگي، اقتصادي و ... مبادرت ورزند. در اين رابطه بيشتر سخن خواهيم گفت .

تاكيدي بر ضرورت تشكيل‌ارتش اسلامي

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ قَاتِلُواْ الَّذِينَ يَلُونَكُم مِّنَ الْكُفَّارِ وَلِيَجِدُواْ فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ»(توبه‌-123)

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد با كافرانى كه مجاور شما هستند كارزار كنيد و آنان بايد در شما خشونت بيابند و بدانيد كه خدا با تقواپيشگان است

ادبيات حاكم بر متون موجود در حوزه روابط بين‌الملل كه عمدتا توليد انديشمندان غرب بوده و بر مراكز دانشگاهي و دانش‌آموختگان كشور ما نيز غلبه يافته است گاهي مانع از آن است كه نخبگان سياسي كشورمان رهنمودهاي اسلامي را در اين حوزه مورد بررسي و اجرا قرار دهند.

درمتون اسلامي اساسا مرزبنديهاي جعلي تحت عنوان دولت ملت‌ها (Nation-states) پذيرفته نيست و مسلمانان و بويژه حكام نسبت به سرنوشت همه مسلمانان در هر نقطه ازجهان مسئوليت دارند.

چنانكه جهاد دفاعي براي مبارزه با متجاوزان به اراضي و ناموس مسلمين بر زن و مرد و پير و جوان واجب است و حتي نيازي به اذن حاكم شرع نيز نمي‌باشد اما تصميم‌گيري در خصوص جهاد ابتدايي براي از بين بردن كفار و رهايي مستضعفين برعهده حاكم اسلامي است.

آنچه در ساليان اخير شاهد بوده‌ايم و گاهي همچون مورد غزه در هفته گذشته ميزان آن شدت مي‌يابد تعديات مكرر جبهه استكبار به مسلمانان بوده كه با سوء استفاده از ضعف و افتراق موجود درجوامع مسلمان‌نشين صورت پذيرفته است.

قابل انكار نيست كه مسلمانان با وجود برخورداري‌از ظرفيت‌ها و فرصت‌هاي فراوان وارزشمند مادي ومعنوي درسده هاي اخير مشكلات بسياري در ميان خود داشته اند كه از ابعاد متعددي برخوردار بوده است. فاصله گيري مردم ازارزشهاي اخلاقي واجتماعي اسلام- همچون تآكيدبر علم آموزي‌در بالاترين سطح‌، كارو توليد زياد و صرفه جويي در مصرف،پرهيز از كبرو حسد و...- غفلت علما از مسائل روز و توقف در دستاوردهاي علماي قديم ، وجود حاكمان فاسد‌و وابسته تنها بخشي از اين مشكلات بوده كه تفصبل آن مجالي ديگر را مي طلبد.

با اين همه وجود چنين مشكلاتي مانع ازآن نيست كه ما از چشم انداز آينده جهان اسلام‌و‌وعده‌هاي‌الهي در اين خصوص نا اميد شويم چنانكه خميني كبير(ره)بر اساس همين چشم انداز ديني قيام الهي خود را آغاز فرمود و در ميان ناباوري سست ايمانها انقلاب شكوهمند اسلامي را به پيروزي رساند و ما را به سوي تشكيل حكومت جهاني اسلام و رهايي تمامي مستضعفين جهان رهنمون ساخت.

بااين حال‌بي ترديد نحوه‌اقدامات وشيوه‌عملكرد ما در سرعت بخشيدن يا كندي روند تحقق اين آرمانها مؤثر خواهد بود.

آنچه در اين نوشتار كوتاه مورد تأكيد نگارنده‌مي باشد اين است كه جمهوري اسلامي از نقش محوري كه بر اساس رهنود هاي ولابت فقيه و قانون اساسي برعهده دارد در مقام عمل فاصله زيادي داشته و متاسفانه با وجود تاكيد حضرت روح الله بر اينكه مملكت اسلامي بايد همه اش نظامي باشد اشتغال و سرگرميهاي روزمره برخي مسئولان فرهنگي و اقتصادي باعث شده كه حتي نظاميان ما هم از رسالت جهاني خود براي ساماندهي به هسته هاي مقاومت در ديگر كشورهاي جهان غفلت كنند و در شرايط حساسي چون قتل عام مردم افغانستان، عراق و فلسطين در مقابل دشمني كه جز زور را تمي فهمد كار چنداني از دست ما برنيايد و مشابه اقليتهاي مسلمان كشورهاي غربي به چندبيانيه محكوميت و تظاهرات و نهايتاً برخي كمكهاي مادي بسنده كنيم .بياييد موضوع تشكيل ارتش جهاني اسلام را جدي تر از گذشته دنبال نماييم.

باز تأملي بر زيست عاشورايي

‏«بايد از ميان شما گروهى [مردم را] به نيكى دعوت كنند و به كار شايسته وادارند و از زشتى بازدارند وآنان همان رستگارانند »(آل عمران- 104)

 ‏

‏   از توفيقات بزرگ ملت ما ارادت ويژه به خاندان اهل بيت(ع) مي‌باشد و اين مهم در مقاطع حساس تاريخي دستاوردهاي بزرگي براي ايران زمين به همراه داشته است چنانكه سرزمين ما هيچگاه تحت استعمار قرار نگرفت‌وقيام‌هاي متعدد مردمي دردوران سلاطين قاجار و پهلوي با بهره‌مندي از آموزه‌هاي ديني مانع از تداوم مظالم آنها شد.‏
مع‌الوصف با وجود اينكه ما مكررا در زيارت عاشورا از خداوند مي‌خواهيم كه حيات ما را بمانند اهل بيت‌(ع) و مرگ ما را نيز همچون آن بزرگواران قرار دهد (اللهم‌آجعل محيايَ محيامحمّدوآل محمّد ومماتي مماتَ محمّدوآلِ‌محمْد)در مقام عمل ميان زيست ما و منش زندگي آنها فاصله چشمگيري ملاحظه مي‌شود به گونه‌اي كه گاهي ناخواسته به روش دشمنان آنها نزديك‌تر مي‌شويم مثلا در مورد عتبات عاليات مكررا مشاهده مي‌شود كه ما هزينه‌هاي هنگفتي را صرف آينه‌كاري و گچ‌كاري‌هاي ظريف مي‌كنيم و از فقرايي كه دراطراف يا خود شهرهاي مقدس زندگي مي‌كنند غفلت مي‌كنيم حال آنكه اين نحوه عملكرد بيش از آنكه با زندگي امام رضا(ع) يا امامين عسگرين(ع) نزديك باشد با شيوه هارون الرشيد، مأمون و متوكل عباسي شباهت دارد چنانكه با وجود نياز شديد مبارزان،بر ضد اشغالگراني كه به وضوح ناموس مسلمين‌را در عراق و فلسطين مورد‌ تجاوز قرارمي دهند‌، به يك قبضه سلاح و قدري امكانات اوليه ما با اسم اهل بيت(ع) مبالغ كلاني را به‌ اموري اختصاص مي‌دهيم كه حقيقتا در مكتب نبوي امامان ما از اولويت برخوردار نمي‌باشند. ‏
‏   در مورد قيام امام حسين(ع)‌،همه مي‌دانيم كه آن حضرت هدف اصلي قيام را"امر به معروف‌ونهي‌از‌منكر" اعلام فرمود و چون مي‌ديد كه حكومت به رغم اسم اسلامي دچار انحرافات گسترده‌اي در عمل شده است براي اصلاح امور امت رسول الله از جان و مال و خاندان خود درراه خدا گذشت حال آنكه ما مشاهده مي‌كنيم بسياري از افرادي كه بعضا تا دير وقت نيز به عزاداري پرداخته و براي مراسم ابا عبدالله خرج مي‌دهند به رغم ادعاهايشان در مقام عمل براي حفظ پست و جايگاه ولو كوچك خود‌از هرگونه امر به معروف و نهي از منكر نسبت به مسائل پيرامون خود بويژه وقتي به مقامات مافوقشان مربوط مي‌شود، پرهيز مي‌كنند و همين سكوت وخودداري از تذكر درخصوص خطاها به فساد تدريجي يك نظام و حتي استحاله آن مي‌انجامد.‏
درحقيقت عاشورا تجلي مكتب اسلام است ، مكتبي كه درآن "دنيا" نه پايان راه بلكه تنها مرحله گذار و آزمايش است وسعادت بشر در اين است كه از آن درراستاي اجراي آموزه هاي الهي براي گسترش عدالت و خدمت به بشراستفاده نمايد و فريفته زيباييهاي ظاهري اعم از ثروت و مقام و مدرك نشود چنانكه خداوند متعال مي فرمايد: "اين زندگى دنيا جز سرگرمى و بازيچه نيست و زندگى حقيقى همانا [در] سراى آخرت است اى كاش مى‏دانستند "(عنكبوت_64) ‏